Integracja sensoryczna – czym jest i kogo dotyczy?

Integracja sensoryczna to proces polegający na odbieraniu i przetwarzaniu przez mózg bodźców zmysłowych docierających do człowieka. W integracji sensorycznej wyróżnia się siedem zmysłów: dotyk, wzrok, słuch, węch, smak oraz zmysł równowagi (nazywany układem przedsionkowym) i czucie głębokie (czyli układ propriocepcji). Zaburzenia integracji sensorycznej dotyczą dzieci powyżej 3 roku życia, nastolatków, a także dorosłych. U młodszych dzieci i niemowląt mówimy o zaburzeniach regulacji.

 

Sytuacja niemowląt obecnie

Z uwagi na czasy, w jakich żyjemy oraz świat, w którym się obracamy małe dzieci są przestymulowane wzrokowo i słuchowo. Rodzice podejmują słuszną decyzję ograniczając niemowlętom ilość tych bodźców, zwłaszcza że coraz więcej dzieci jest niedostymulownych dotykowo, przedsionkowo oraz proprioceptywnie. W czasach, kiedy ponad 40% ciąż kończy się cięciem cesarskim bardzo duża część niemowląt jest niedostymulowana proprioceptywnie. Dla integracji sensorycznej poród naturalny jest bardzo istotny – przechodząc przez kanał rodny dziecko zostaje dostymulowane pod względem czucia głębokiego. Część dzieci ma również zaburzenia zmysłu równowagi, o czym może świadczyć fakt, że jeszcze w łonie matki nie przyjęły one odpowiedniej pozycji do porodu, pozostając w położeniu miednicowym, czy poprzecznym. Terapeuci integracji sensorycznej zaobserwowali, że w grupie dzieci urodzonych poprzez cięcie cesarskie, z porodów powikłanych lub takich, gdzie II faza porodu trwała 2-3 minuty bardzo częstą znajdują się dzieci nadwrażliwe dotykowe lub podwrażliwe proprioceptywnie. Dzieciom tym rodzice mogą pomóc się dostymulować poprzez dostarczanie dużej ilości bodźców czucia głębokiego, czyli mocnego masowania, mocnego przytulania, dociskania.

 

Niemowlęta w grupie ryzyka zaburzeń integracji sensorycznej

  • dzieci rodziców, którzy sami mają zaburzenia integracji sensorycznej
  • dzieci z ciąż zagrożonych, porodów ciężkich (w tym cięcia cesarskiego), wspomaganych oraz przedwczesnych
  • noworodki, które uzyskały mniejszą ilość punktów na skali APGAR
  • dzieci z problemami rozwojowymi (niepełnosprawne, z problemami z napięciem mięśniowym, o wolniejszym tempie rozwoju i nabywania nowych umiejętności)
  • dzieci, które często chorują na zapalenie uszu
  • dzieci przestymulowane (wzrokowo, słuchowo) lub niedostymulowane (dotykowo, proprioceptywnie, przedsionkowo), z uwagi na dostarczanie im nadmiernej bądź ograniczonej ilości bodźców

 

Idealne środowisko do harmonijnego rozwoju małego dziecka

Mam poczucie, że dużo łatwiej w obecnych czasach przestymulować małe dziecko, niż go niedostymulować (nie wliczając granicznego momentu dla integracji sensorycznej, jakim jest poród). Pokoje dziecięce we wszystkich kolorach tęczy, zabawki wibrujące, grające, poruszające się – i to wszystko w jednym, silne światło w domu niedostosowane do wzroku i horyzontalnej pozycji niemowlęcia, włączony telewizor.

Kupując zabawkę dla niemowlęcia wybierzmy taką, która jednocześnie pobudza maksymalnie dwa zmysły, np. wzrok i dotyk. W pierwszym roku życia dziecka nie polecam otaczania dziecka zabawkami grającymi, wibrującymi, czy poruszającymi się. Doradzam rodzicom by skupili się na dostarczaniu swojemu dziecko bodźców, których ono na daną chwilę najbardziej potrzebuje. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem od kupowania co rusz nowych zabawek dla niemowlaka jest inwestycja w fajną kołyskę, która później na przykład przyjmie rolę huśtawki lub hamaka.

Wnętrze pokoju dziecka powinno być dalekie od krzyczących kolorytem ścian, czy przeładowanych zabawkami półek. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest pomalowanie ścian na stonowane kolory, unikanie przeładowywania ścian naklejkami, obrazkami, czy plakatami i pochowanie zabawek do łatwo dostępnych dla dziecka pojemników (zgodnie z zaleceniemi Marii Montessori sprzed niemal 100 lat – łatwo dostępne mądre zabawki).

 

Zachowania mogące wskazywać na zaburzenia integracji sensorycznej u niemowląt, czyli kiedy warto pójść z dzieckiem do specjalisty od zaburzeń integracji sensorycznej?

  • jest bardzo wrażliwe na dotyk (nie lubi być dotykane, brane na ręce, lepiej funkcjonuje, gdy leży i nikt go nie dotyka)
  • nie lubi czynności pielęgnacyjnych (ubierania, mycia, kąpieli)
  • boi się głośnych dźwięków
  • bardzo mało śpi, ma problemy z zasypianiem, często i łatwo się wybudza
  • źle reaguje na różne faktury
  • nie lubi przebywania w niektórych pozycjach, np. leżenia na brzuszku

Dzieci wykazujące się zaburzeniami samoregulacji niewątpliwie potrzebują wsparcie. Niemniej przed postawieniem diagnozy należy wykluczyć problemy rodzinne (relacje, poczucie więzi), oraz medyczne (alergie i nietolerancje pokarmowe, pasożyty, choroby grzybicze i inne).

 

Z zaburzeń integracji sensorycznej się nie wyrasta

Problemy sensoryczne dziecka ewoluują – do jednych bodźców dziecko się przyzwyczai, do innych już nie – niemniej nie mijają. Procesy integracji sensorycznej przebiegają etapami. U niemowlęcia zaburzenia SI mogą przejawiać się w problemach regulacyjnych, u przedszkolaka będzie to już niezdarność, wycofywanie się z kontaktów społecznych, problemy z koncentracją. Problemy same nie znikną, ale z biegiem czasu zaczną się nawarstwiać, więc i dziecko oraz rodzina, w której wzrasta będą w coraz trudniejszej sytuacji.

Jeśli rodzice mają wobec swojego dziecka jakieś oczekiwania – dotyczące nie tylko wyglądy i sfery fizycznej, co także zachowania – proponuję na samym już wstępie wszystkich ich się wystrzec i zaakceptować dziecko, takim jakim ono jest w rzeczywistości. To trudny proces, niemniej niczego dziecko tak nie potrzebuje od swojego opiekuna jak bezwarunkowych miłości, akceptacji i szacunku. Już na samym początku następuje duża poprawa w nie tyle zachowaniu, co relacji, bowiem dziecko ma wreszcie szansę poczuć się sobą.

Na koniec chciałabym coś dodać, ku być może pokrzepieniu serc niektórych rodziców. Zaburzenia integracji sensorycznej nie są chorobą, ubytkiem na intelekcie ani żadnym okropnym i poważnym zaburzeniem rozwojowe. To jest COŚ co może przytrafić się w zasadzie każdemu dziecku, bardzo często dotyka dzieci bardzo mądrych, inteligentnych i wrażliwych, przez co te przeżywają z powodu swoich trudności masę frustracji. Dziecko tak po prostu ma i oprócz tego, że potrzebuje bezwarunkowej akceptacji ze strony bliskich mu osób, można je dodatkowo wesprzeć poprzez terapię i ćwiczenia SI, które umożliwiają dzieciom z zaburzeniami integracji sensorycznej harmonijny rozwój poznawczy.

Polecam Wam audycję w Polskie Radio Dzieciom z udziałem specjalistów od zaburzeń integracji sensoryczno-motorycznej.

http://www.polskieradio.pl/18/4388/Artykul/1606309,Wielozmyslowa-stymulacja-dziecka

 

Chcesz skonsultować rozwój swojego dziecka lub zasięgnąć porady dotyczącej zachowań niepożądanych?

Zapraszam do zapoznania się z ofertą PORADNI i umówienia się na dogodną formę konsultacji.

Podziel się swoim zdaniem zostawiając komentarz poniżej.

 

Agnieszka Skoczylas

Agnieszka Skoczylas - psycholog dziecięcy i mama trzech Panien. Propagatorka rodzicielstwa bliskości, chustonoszenia, karmienia piersią i zdrowego stylu życia. Instruktorka masażu Shantala. Doula. Prowadzi poradnię opiekuńczo-wychowawczą. Udziela rodzicom indywidualnych konsultacji w sytuacji pojawienia się wątpliwości opiekuńczo-wychowawczych. W ciągłym biegu i niedospaniu z głową pełną pomysłów.

Na tej stronie są ciasteczka!
Więcej...